IX Regionalny Festiwal Kultury Łowieckiej

IX Regionalny Festiwal Kultury Łowieckiej

plakat_9_festiwal_kultury_lowieckiej-v3Już po raz kolejny w pierwszą sobotę lipca w centrum Węgorzewa spotkali się miłośnicy lasu, sympatycy łowiectwa oraz turyści i urlopowicze, którzy zjechali do Krainy Wielkich Jezior Mazurskich by odpocząć. Program Festiwalu był bardzo bogaty. Już rano z Placu Wolności ruszyły samochody 4 x 4 na swoje zmagania terenowe w dolinie Węgorzewa, a na strzelnicy w Giżycku dokonano otwarcia Turnieju Mazurskiego w strzelaninach myśliwskich o „Laur Świętego Brunona”. Wczesnym rankiem właściciele stoisk handlowych rozstawili swoje namioty, a lasy i myśliwi urządzili swoje ekspozycje i stoiska promocyjne. Po uroczystej Mszy Świętej w Kościele p.w. Dobrego Pasterza poczty sztandarowe, a za nimi myśliwi, zaproszeni goście i mieszkańcy w rytmie marszowym przez Łomżyńską Orkiestrę przeszli wokół Placu Wolności pod muszlę koncertową. Był to czas oficjalnego otwarcia IX Festiwalu Kultury Łowieckiej.

 

Forum Łowieckie – “Populacja dzika – funkcjonowanie i zagrożenia”

okladkaforum2Punktualnie jak zaplanowano o godz. 9.30 w Budynku szachulcowym Muzeum Kultury Łowieckiej przy ulicy Portowej rozpoczęło się Forum Łowieckie na temat “Populacja dzika – funkcjonowanie i zagrożenia”. Przybyłych na Forum m.in. łowczych kół, pracowników Lasów Państwowych, przedstawicieli Izb Rolnych, samorządowców oraz prelegentów przywitał Jerzy Litwinienko v-ce prezes Okręgowej Rady Łowieckiej w Suwałkach i to on dokonał oficjalnego otwarcia. Dalsze prowadzenie części referencyjnej oraz dyskusji przejął prof. dr hab. Zygmunt Giżejewski z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN.

 
“Organizacja socjalna dzika – czy wiemy już wszystko?” – dr Tomasz Podgórski z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży

podgorskiDzik jest jednym z najważniejszych gatunków łownych w skali Europy. Ekspansja demograficzna i geograficzna tego gatunku obserwowana w ostatnich dekadach stanowi poważne wyzwanie dla współczesnej gospodarki łowieckiej. Zrównoważone i skuteczne zarządzanie populacjami dzika jest możliwe tylko z wykorzystaniem rzetelnej wiedzy naukowej o biologii gatunku. Wielu interesujących informacji na temat organizacji socjalnej i struktury populacji dzika dostarczyły badania prowadzone z wykorzystaniem metod telemetrycznych, genetycznych i obserwacji terenowych w Puszczy Białowieskiej w latach 2008-2012. Grupy socjalne, których średnia wielkość wynosiła 7 osobników, składały się w zdecydowanej większości z loch i osobników młodocianych. Dorosłe samce natomiast prowadziły w większości samotny tryb życia. Osobniki w grupach socjalnych były ze sobą bardziej spokrewnione, niż pomiędzy grupami. Średnie spokrewnienie osobników w grupach odpowiadało krewnym drugiego stopnia. Wysokie spokrewnienie loch w grupach wskazuje, że miały one charakter grup rodzinnych. Areały osobników w obrębie grup nakładały się w dużym stopniu, podczas gdy osobniki z różnych grup użytkowały niewiele wspólnej przestrzeni. Związki socjalne dzików w badanej populacji były nielosowe i zazwyczaj stabilne w czasie. Związki pomiędzy lochami były wyjątkowo stabilne i mogły potencjalnie trwać całe życie. Interakcje dorosłych samców były natomiast niestałe i średnio trwały kilka dni. Stabilność związków między osobnikami wchodzącymi w skład grup socjalnych wskazywała na ich dużą spójność czasoprzestrzenną. Siła związków socjalnych wzrastała wraz ze stopniem spokrewnienia między osobnikami, a zależność ta była szczególnie wyraźna u loch. Około 40% przelatków podejmowało dyspersję, tzn. opuszczało matczyne areały. Młode samice podejmowały dyspersję na niewielkie odległości i osiedlały się zazwyczaj w bezpośrednim sąsiedztwie matczynych areałów, podczas gdy samce emigrowały na większe odległości odpowiadające wielkości 2-3 areałów (kilku kilometrów). Długodystansowe migracje (kilkanaście do kilkudziesięciu kilometrów) były sporadycznie obserwowane zarówno wśród przelatków jak i dorosłych.


“Populacja dzika – funkcjonowanie i zagrożenia” – mgr inż. Bartłomiej Popczyk z Zakładu Zoologii, Katedry Biologii Środowiska Zwierząt, Wydziału Nauk o Zwierzętach Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, dr Marek Balcerak z Zarządu Głównego Polskiego Związku Łowieckiego

popczykPrezentacja przedstawia funkcjonowanie populacji dzika w Polsce, zasady zarządzania oraz dalsze perspektywy zmian liczebności populacji kraju oraz na Mazurach i Suwalszczyźnie. Przedstawione są zagadnienia prawne opisujące możliwości sterowania populacją dzika i regulujące jego liczebność, a także zakładane rozwiązania dotyczące planowanej struktury pozyskania i spodziewanych efektów przyrodniczych. Populacja dzika w Europie i Polsce od szeregu lat nieustannie wzrasta. Obecnie krajowa populacja dzika znacznie przekroczyła 282 tys. osobników. Roczne tempo przyrostu populacji pomiędzy 2012 a 2013 rokiem wyniosło 10,2%, a w ujęciu ostatnich 13 lat doprowadziło do ponad dwukrotnego jej wzrostu -138,54%.  Na słabą skuteczność zarządzenia populacją dzika wpływ ma szereg czynników, wśród których wyróżnić można dwie główne grupy – czynniki przyrodnicze takie jak naturalna baza pokarmowa, rozrodczość, struktura wiekowa i płciowa, łagodne zimy oraz czynniki społecznoetyczne jak: regulacje prawne, ograniczenie pozyskania loch, rozmiar szkód w płodach i uprawach rolnych, jesiennozimowe dokarmianie dzików, rozmiar pozyskania. Obecnie obowiązujące regulacje prawne (prawo powszechne i akty wewnątrzorganizacyjne) umożliwiają skuteczne sterowanie populacją dzika, jednakże z wielu powodów nie udaje się utrzymywać populacji tego gatunku na właściwym poziomie. Efektem błędów w zarządzaniu populacją jest stały wzrost zagęszczenia dzików, wzrastające szkody w płodach i uprawach rolnych, zagrożenia płynące z możliwości wystąpienia chorób zakaźnych, a w szczególności pomoru.

“Afrykański pomór świń – problem myśliwych i hodowców” – lek. wet. Marek Pirsztuk z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Augustowie, od 7 lipca 2014 r. Główny Lekarz Weterynarii

pirsztukAfrykański pomór świń jest wysoce zakaźną i zaraźliwą chorobą świń i dzików. Choroba ta stanowi poważny problem epizootyczny i jest objęta obowiązkiem zgłaszania oraz podlega urzędowemu zwalczaniu. Wystąpienie afrykańskiego pomoru świń jest przyczyną bardzo poważnych konsekwencji ekonomicznych. Jednostka chorobowa objęta jest zakazem leczenia, a brak szczepionek przeciwko ASF powoduje , że zwalczana jest wyłącznie za pomocą nakazów administracyjnych o likwidacji zakażonych stad. Na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nigdy nie stwierdzono afrykańskiego pomoru świń. W 2007 roku wirus afrykańskiego pomoru świń (ASF) rozprzestrzenił się z pierwotnego ogniska w Gruzji na terytorium Europy. Wirus prawdopodobnie został przeniesiony poprzez odpady kuchenne, które zostały użyte do karmienia świń, pochodzące ze statku płynącego z Afryki, który zawinął do portu w Poti (Gruzja). Po wprowadzeniu wirusa ASF na kontynent europejski choroba bardzo szybko rozprzestrzeniła się na terytorium Armenii, Azerbejdżanu oraz Federacji Rosyjskiej. Do końca lipca 2013 roku na terytorium Federacji Rosyjskiej wykryto ponad 300 ognisk choroby. W sierpniu 2012 roku ognisko choroby zostało stwierdzone w południowo-wschodniej części Ukrainy. W czerwcu 2013 roku, białoruskie władze weterynaryjne potwierdziły wykrycie afrykańskiego pomoru na Białorusi. Istnieje duże prawdopodobieństwo dalszego szerzenia się wirusa, w szczególności wśród zwierząt wolno żyjących w krajach nadbałtyckich i na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z uwagi na obejmujące duże kompleksy leśne na granicy między państwami nadbałtyckimi a Białorusią oraz znaczący ruch osobowy i tranzytowy między tymi państwami, zwiększający ryzyko nielegalnego przewiezienia produktów żywnościowych skażonych wirusem lub przeniesienia wirusa poprzez środki transportu lub podróżnych. Od 2011 roku na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej prowadzony jest monitoring w kierunku ASF. Badania monitoringowe w kierunku wykrycia ASF prowadzone są w pasie przygranicznym o szerokości 40 km wzdłuż granicy północnej z Obwodem Kaliningradzkim i wschodniej z Litwą, Białorusią i Ukrainą obejmującym części województw: warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, lubelskiego, mazowieckiego i podkarpackiego. Próbki pobierane są od padłych świń oraz padłych i odstrzelonych dzików. Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, ze zm.), afrykański pomór świń należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania . Prowadzony program ma na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń oraz zapobieganie przenoszenia się wirusa z obszarów gdzie wirus występuje poprzez badania laboratoryjne, wzmocnienie środków bioasekuracji na drogowych przejściach granicznych z Białorusią, prowadzenie kampanii informacyjnych dla podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną przez Inspekcję Weterynaryjną związaną z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego oraz pasz, rolników, myśliwych, władz samorządowych oraz społeczeństwa mającej za zadanie podnieść świadomość oraz uwrażliwić społeczeństwo na zagrożenie, jakie wynika z wystąpienia ognisk ASF. W celu przeprowadzania działań profilaktycznych oraz badań mających na celu wczesne wykrycie występowania zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby wyznaczono strefę buforową o najwyższym ryzyku wystąpienia ASF i strefę o wysokim ryzyku wystąpienia ASF.

WNIOSKI UCZESTNIKÓW FORUM

  • Na zakończenie po dyskusji Marek Masłowski z-ca dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku przedłożył następujące wnioski:
    Zmieniająca się struktura upraw rolnych, w szczególności kukurydzy wpływa istotnie na stan populacji dzika w Polsce północno – wschodniej i wzrost szkód wyrządzonych przez dziki w uprawach rolnych.
  • Na dynamikę populacji dzika istotny wpływ mają warunki zimowe i intensywność dokarmiania w tym okresie, baza żerowa oraz struktura pozyskania.
  • Określone w rocznych planach łowieckich wymogi dotyczące struktury wiekowej i płciowej pozyskania dzików nie mają praktycznego zastosowania i uzasadnienia.
  • Rozmiar rocznego pozyskania dzików należy określić w oparciu o ocenę stanu populacji po zakończonym sezonie i przebytej zimie.
  • Wprowadzane ograniczenia przy pozyskaniu dzików w związku z groźbą wystąpienia ASF uniemożliwiają wykonanie rocznego planu odstrzału dzików i wzrostu populacji oraz jego nadmiernego zagęszczenia.
  • Siłą napędową rozmiaru użytkowania populacji dzików jest przede wszystkim konieczność wypłacania odszkodowań za szkody w płodach i uprawach rolnych. Struktura pozyskania dzików jest odzwierciedleniem struktury istniejącej w populacji. W pozyskaniu preferowane są sztuki możliwe do zagospodarowania w ramach “użytku własnego”.
  • Postępującym zagrożeniem dla istnienia populacji dzików w kraju jest postępujący ze wschodu afrykański pomór świń. Stopień rozrzedzenia populacji dzików i znaczącego obniżenia ich lokalnych zagęszczeń będzie decydował o szybkości powrotu tego gatunku do środowiska.
  • Tworzenie przepisów odnośnie przeciwdziałania ASF myśli się przede wszystkim o zapewnieniu bioasekuracji dla gospodarstw hodowlanych. Brakuje troski o zapewnienie przetrwania populacji dzików jajko istotnego składnika rodzimej fauny.

polaczone_publicznosc